The Polar Route

When you have an internship at Microsoft Research – Redmond, apart from wonderful work and stay, you also have an awesome travel experience. When I knew that I have just three hours break at Dubai, and that too from 5am to 8am, I was disappointed. But, life is full of surprise!

When I was trying to search the route of my plane, I was pleasantly surprised: it flew directly over north pole! Well, not directly, but very, very close. Aman had warned me earlier, but I didn’t take it seriously. Who would believe in first go that their plane would fly directly over the pole?

Route map of EK229: From Dubai to Seattle

Route map of EK229: From Dubai to Seattle

The only thing that was worrying me on flight was that maybe flight attendants won’t allow uncovering windows because of blinding sunlight. But again, life is full of surprises! The airline staff was very friendly and on seeing camera in my hand, they offered to take me to back of  the flight near their rooms. There I spent about six hours taking photos and chatting with pilots and other staff (they have two sets of staff for long flights).

Cutting the story short, here are some of the photos.

Somewhere over Arkhanglesk, Russia

Somewhere over Arkhanglesk, Russia

I was getting luckier with time as clouds started diminishing as the plane moved into the polar region.

The arctic sea between Arkhanglesk and Svalbard

The arctic sea between Arkhanglesk and Svalbard

The ice has started to melt, or as Eshit puts it, is it just “spring”?

The mountains of Cape Mary Harmsworth, I guess

The mountains of Cape Mary Harmsworth, I guess

Coming closer to the pole, somewhere in the horizon is our north pole.

North Pole is somewhere in the horizon

North Pole is somewhere in the horizon

The clouds started building up just after the North Pole and continued all the way down to Seattle.

The clouds over Canada

The clouds over Canada

Thankfully, the plane didn’t pass over Iceland, otherwise I would have literally (read figuratively) jumped out of it!

More photos to come after the return flight! Hopefully the plane will have cleaner windows and cloudless sky between Canada and Greenland.

By the way, on closer examination of the route while writing this post, I found that I also flew “near” the magnetic North Pole, will try to capture it in the return journey,!

 

Edit —

Again clouds! So, the maximum time was spent in grabbing 3 contiguous seats, and sleeping.

Some random glaciers, between Cannada  and Greenland

Some random glaciers, between Canada and Greenland

Clouds did take some break, for a change – and the result was breathtaking view!

A region full of glaciers

A region full of glaciers

Last chunk of the Arctic ice shelf

Last chunks of the Arctic ice shelf

The return journey was quite uneventful except Mohit’s brief stint at Dubai airport –  he lost his passport there!

Now, waiting for airlines to start commercial flights over Antarctic! (Though, highly unlikely :( )

P.S: I learned to change brightness controls of my camera in these three months. :D

કાનુડે કવરાવ્યાં

– શાહબુદ્દીન રાઠોડ

સારા મુરતિયાને વટાવવાનું કામ સહેલું છે, પણ દુકાળના વરસમાં નબળા બળદને વેચવા જેટલું કપરું કામ મોળા મુરતિયાને ડાળે વળગાડવાનું છે. કાનજીની કઠણાઈ પણ આ જ હતી. કાનજી માથે વીહ વીહ વરહ અલગોઠિયાં ખાઈ ગયાં હતાં, પણ કાનજી હજી થાળે નહોતો પડ્યો. ઝરમર ઝરમર વરસાદ વરસતો. માણહ માતરના હૈયાં હરખાતાં. જુવાનિયા પોતાનાં બૈરાંને લઈ તરણેતરના મેળે જવા રવાના થતાં તંયે કાનજીનો જીવ ચકરાવે ચડી જતો. પોતે પણ પરણ્યો હોય, હારે ફુલફટાક બૈરું હોય, નાનકાને ખંભે બેહાર્યો હોય, ઝીણકી એની માની આંગળીએ હાલી આવતી હોય, વચ્ચે વચ્ચે નાનકડા બે હાથ ઊંચા કરીને પોતાને તેડી લેવા વીનવતી હોય, મેળામાં ચકડોળની એક જ પાલખીમાં ચારેય ગોઠવાઈ ગયાં હોય, ઢોલ વાગતા હોય, માનવમહેરામણ હેલે ચડ્યો હોય… કાનજી કલ્પનામાં ખોવાઈ જતો, ‘અરે! હું સંસારના લહાવા લઈ શકીશ?’ આવા નિહાકા મંડતો નાખવા. અમને ભાઈબંધોને કાનજીની ચિંતા નહોતી એમ નહોતું પણ અમારાં ઠેકાણાં તો પડવાં જોઈએને?

એમાં સતાપરથી કાનજીને જોવા મે’માન આવ્યા. સૌએ ભેગા થઈને કાનજીને રૂડો કરી દેખાડ્યો. વાત પાકે પાયે થઈ. કાનજીનું સગપણ થયું ને ગામે ગોળ વહેંચ્યો. ધામધૂમથી કાનજીનાં લગ્ન પણ થયાં અને જે ઘડીની કાનજી રાહ જોતો હતો તે મિલનની ઘડી આવી પહોંચી. કાનજી વારેઘડિયે સૂરજ જોતો. એને થાતું આજ સૂરજનારાયણના ઘરમાંય બોલાચાલી થઈ ગઈ છે. નકર આમ સાવ મોળી ચાલ નો હોય. સાંજ પડતાં જ મગન વાળંદની દુકાને દાઢીનો લપેટો લેવરાવી, એક આનાનું સુગંધી તેલ માથામાં નખાવી, તરભોવન કંદોઈની દુકાનેથી ગાંઠિયા-પેંડાના નાસ્તાનાં પડીકા બંધાવી કાનજી ઘરે આવ્યો.

ધીરેથી બારણું હડસેલી ઓરડામાં દાખલ થયો. કંકુ પણ ભોળી, ગામડાની કોડભરી ક્ધયા હતી. એના હૈયામાં પણ હરખ હતો. શરમને લીધે એ આખો ઢોલિયો મૂકીને પાંગતે બેઠી હતી. કાનજીના આગમન હારે એનું હૈયું મંડ્યું જોરથી ધબકવા. કાનજીએ પડીકાં એક કોર મૂક્યાં. કંકુ સામે જોયું ત્યાં પાકું કરેલું બધું ભૂલી ગયો. તોય છૂટક છૂટક વાક્ય બોલ્યો, ‘તને મેં મેળામાં જોઈ હતી… તું ને રુખી પાલખીમાં બેઠાં. એના પછીની પાલખીમાં હું ને રઘો હતા… તારા બે આના મારે દેવા’તા પણ હિંમત નો હાલી.’ કંકુ આટલું સાંભળી જરાક હસી. એટલામાં તો ચોમાસામાં મોર થનગનાટ કરે એમ કાનજીનું હૈયું નાચી ઊઠ્યું. કાનજીએ પડીકાં કાઢ્યાં. આગ્રહ કરીને કંકુને પેંડો ખવરાવ્યો.

કંકુના આનંદથી કાનજીનો જુસ્સો વધ્યો. કંકુને વધુ ખુશ કરવા તે અધીરો થઈ ઊઠ્યો. કાનજીએ કંકુને પૂછ્યું, ‘તારે ગીત સાંભળવું છે?’ કંકુને એમ કે ક્યાંકથી લાવીને તાવડીવાજું વગાડશે એટલે તેણે હા પાડી. તરત જ કાનજી ખૂણામાંથી મોટી પિત્તળની ગોળી ઢસડીને ઢોલિયા પાહે લાવ્યો. ગોળીમાં મોઢું નાખી ગાવાથી અવાજ સારો લાગે છે એવો કાનજીને વહેમ હતો. ગોળા પરથી બુઝારું હાથમાં લઈ એની પાછળ મોઢું રાખી એ ક્યારેક ગાતો પણ ખરો. તેને થયું ગોળીમાં મોં રાખવાથી અવાજમાં ઘોર પડે છે. કાનજીએ ગોળીમાં મોઢું નાખ્યું અને ગીત ઉપાડ્યું, ‘કુંવર દેવકીના કાન તમે મારા મે’માન. એ પૂરું થાય ત્યાં ‘કાનુડે કવરાવ્યાં ગોકુળિયામાં’ રજૂ કર્યું. રજૂ થતા ગીતના શબ્દો કે એ શબ્દને મળેલ સ્વરના સથવારા સાથે કંકુને કશી લેવાદેવા નહોતી. પોતાને રાજી કરવા પોતાનો ભરથાર કેવો દુ:ખી થાય છે એ જ એ તો જોઈ રહી હતી. કંકુને દયા આવી. એણે કાનજીને ખભે હાથ મૂક્યા. એમાં કાનજીએ શેણી-વિજાણંદના દુહા માંડ્યા ફટકારવા. કંકુએ કહ્યું, ‘હવે બહાર નીકળો.’

કાનજી જાળવીને નીકળવા ગયો પણ ગમે તે થયું એ માથું કાઢી ન શક્યો. તેણે ફરી અંદર નાખી દીધું. જરાક ત્રાંસા થઈ ફરી પ્રયાસ કર્યો પણ સફળતા મળી નહીં. કંકુએ પણ મહેનત કરી. હવે કાનજી મૂંઝાઈ ગયો. ગોળીસોતો ઊભો થઈ ગયો અને ગલગોઠિયું ખાઈ ભીંત હારે ભટકાણો. લોટામાં દૂધ પીવા જતાં બિલાડીનું માથું સલવાઈ રહે અને પછી એ માથું બહાર કાઢવા ધમપછાડા કરે બરાબર એમ કાનજી વલખાં માંડ્યો મારવા. પણ માથું ન નીકળ્યું તે ન નીકળ્યું. એ ગોળીમાં રોવા મંડ્યો. કંકુનું હૈયું પણ હાથ ન રહ્યું. એણે જોરથી મોં વાળ્યું. અમે પડોશમાંથી કાનજીને ઘરે પહોંચ્યા. ઘરના જાગી ગયા. અમે બારણું ખખડાવ્યું. અને કંકુએ બારણું ખોલ્યું, અમે દાખલ થતાં જ જે દૃશ્ય જોયું એનાથી અવાચક થઈ ગયા.

પ્રાણલાલ અને પ્રવીણે એક જ પ્રશ્ર્ન ઉપાડ્યો, ‘કાનજી ગોળીમાં સલવાણો કઈ રીતે?’ કંકુ તો રોતી રોતી એક જ વાત કહેતી હતી, ‘મેં કાંઈ નથી કર્યું’

કનક ગાંધી કહે, ‘બધી લપ મૂકીને આને પહેલાં બાર તો કાઢો.’ અમે કાનજીના પગ તરફ રહ્યાં. તેના ઘરના માથા તરફ રહ્યાં. કાનજીને ઊંચો લઈ લીધો. સમુદ્રમંથન માટે દેવ-દાનવ સામસામા ગોઠવાય એમ અમે ગોઠવાઈ ગયા. બધાએ એકસામટી મહેનત કરી પણ કાનજીનો છુટકારો ન થયો. ઊલટાની એણે રાડ પાડી. અમે તરત નીચે સૂવરાવી દીધો. કાનજી હવે અધમૂઓ થઈ ગયો. મેં તરત લખમણ લુહારને બોલાવી લાવવા થોભણને કીધું. થોભણ ગયો અને છીણી હથોડી સાથે લુહારને બોલાવી લાવ્યો.

લખમણ લુહારે પણ પહેલાં પૂછ્યું, ‘આ સલવાણો કઈ રીતે?’ અમે કહ્યું, ‘પે’લાં આને કાઢવાનું કાંઈક કરો!’ લખમણે ગોળી, ગોળીનો કાંઠો, ઘેરાવો-જાડાઈ બધું જોઈને નિર્ણય જાહેર કર્યો, ‘અત્યારે ફરતો કાંઠલો કાપી શ્ર્વાસ લીધા જેવું કરી દઉં. બાકીનો કાંઠો અહીં નહીં કપાય. એ કાલે કોડમાં કાપવો પડશે.’ તરત કાર્યવાહી શરૂ થઈ. અમે કાનજીને ઊંધો પકડી રાખ્યો. પગ ઉપરથી ઝાલી રાખ્યો. માથું નીચે રાખીને કાંઠા ફરતી લખમણે ધીરે ધીરે મહામહેનતે ગોળી કાપી દીધી. ખાલી ગોળીનો કાંઠો કાનજીના ગળામાં રહ્યો. હરાયા ઢોરને ગળામાં ગાળિયો રહે એમ ગોળીને ખૂણામાં ફગાવી દેવામાં આવી. વહેલી સવારે ગામમાં ફંફેરો ન થાય એટલા ખાતર અમે કાનજીને ઉપાડ્યો. લખમણને જગાડી કોડ્ય ઊઘડાવી. કાનજીને શીર્ષાસન કરાવી અધ્ધર પકડી રાખ્યો. લખમણે ચોરસ કોઢાનો લાગ કરી, એક ઠેકાણેથી કાંઠો કાપવાનું શરૂ કર્યું. હથોડીના થડકારે કાનજી કણસતો…પણ શું થાય? ધીમે ધીમે કાંઠલો કપાતો ગયો અને છેવટે કાનજી મુક્ત થયો.

અમે ઘણો ખટકો રાખ્યો છતાં વાયુવેગે વાત ગામમાં ફેલાઈ ગઈ અને સોએક માણસોને સમૂહ કાનજીની મુક્તિ જોવા ઊમટી પડ્યો.

કાંઠો અને ગોળી બંને ભંગારમાં પીતાંબરદાસ કંસારાની દુકાને મોકલી આપવામાં આવ્યાં. જે રકમ આવી એ લખમણ લુહારને આપવામાં આવી. આખી વિગત તો બીજે દિવસે કંકુએ કહી ત્યારે અમે જાણી.

થોડાં વરસ સુધી કાનજીને તકલીફ રહી. નાના છોકરા એને જોઈ ‘કાનુડે કવરાવ્યાં ગોકુળિયામાં…’ શરૂ કરતા અને કાનજી ખિજાઈને પાછળ દોડતો. ગામની યુવતીઓ પણ કાનજીને ભાળી જતી તો કહેતી, ‘કંકુએ વરત માતર કર્યાં હશે નકર આવો વર ક્યાંથી મળે?’ કાનજી એમના પર ખિજાતો અને હસીને સૌ દોડી જતી.

ગામમાં ઘણી વાર બહારગામથી મહેમાન આવ્યા હોય એને તેડીને ઘરધણી કાનજીને બતાવતા અને કહેતા, ‘આ હું કહેતો હતો ઈ કાનજી.’ એક જ ભૂલે કાનજી વિનમ્ર બની ગયો. કંકુને કાંઈ પણ ક્રોધમાં કહેવા જતો ત્યાં કંકુ કહેતી, ‘ભલે મારામાં સમજણ ન હોય પણ અમે કોઈ દી ગોળીમાં માથું નાખીને ગીત નથી ગાયાં.’ કાનજી તરત નરમઘેંશ જેવો થઈ જતો.

વર્ષો પછી કાનજી પોતે પોતાની મૂર્ખાઈ પર હસી શકે એટલો નિખાલસ થઈ ગયો છે. એ જ પોતાની વાત માંડે છે. મને થોડા દિવસ પહેલાં મળ્યો અને અમે વાતોએ ચડ્યા. કાનજી મને કહે, ‘સાહેબ, આખા મલકનું લખો છો તે બે વેણ મારાંય કોક દી લખોને. ભલેને જગત જાણે. જુવાનીમાં સાહેબ, કોણ ભૂલ નથી કરતું? કોઈ જુગારમાં ઘર ને ખોરડાં હારી જાય છે તો કોઈ વ્યસનમાં અટવાઈને આખા ખાનદાનને ખેદાનમેદાન કરી નાખે છે. મેં એવું તો નથી કર્યું? સૌને બે ઘડી મોજ આવશે.’

હું કાનજી સામે જોઈ રહ્યો. મને થયું કે દરેક માણસ જાતનો સ્વીકાર કરે તો? પોતે જેવો છે તેવો સ્વીકારી લે તો? સમાજ સ્વર્ગ બની જશે.


This piece is taken from Shahabuddin Rathod’s book Hasyano Darbar.
Note: If you have any media links of songs mentioned here, kindly share them in the comments.

મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે

મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે. દોડતાં જઈને મારી રોજની બાંકડીએ બેસવું છે , રોજ સવારે ઊંચા અવાજે રાષ્ટ્રગીત ગાવું છે. નવી નોટની સુગંધ લેતાં પહેલા પાને , સુંદર અક્ષરે મારું નામ લખવું છે. મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે.

રીસેસ પડતાં જ વોટરબેગ ફેંકી , નળ નીચે હાથ ધરી પાણી પીવું છે. જેમ તેમ લંચબોક્સ પૂરું કરી… મરચુ મીઠું ભભરાવેલ , આમલી-બોર-જમરુખ-કાકડી બધું ખાવું છે. સાઈકલના પૈડાની સ્ટમ્પ બનાવી ક્રિકેટ રમવું છે , કાલે વરસાદ પડે તો નીશાળે રજા પડી જાય , એવાં વિચારો કરતાં રાતે સુઈ જવું છે , અનપેક્ષીત રજાના આનંદ માટે… મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે.

છૂટવાનો ઘંટ વાગવાની રાહ જોતાં , મિત્રો સાથે ગપ્પાં મારતાં વર્ગમાં બેસવું છે. ઘંટ વાગતાં જ મિત્રોનું કુંડાળુ કરીને , સાઈકલની રેસ લગાવતાં ઘેર જવું છે. રમત-ગમતના પીરીયડમાં તારની વાડમાંના બે તાર વચ્ચેથી સરકી બહાર ભાગી જવું છે. તો ભાગી જવાની મોજ અનુભવવા… મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે.

દીવાળીના વેકેશનની રાહ જોતાં , છ માસીક પરીક્ષાનો અભ્યાસ કરવો છે. દીવસભર કિલ્લો બાંધીને માટીને પગથી તોડી , હાથ ધોયા વિના ફરાળની થાળી પર બેસવું છે. રાતે ઝાઝા બધા ફટાકડા ફોડ્યા પછી , તેમાંથી ન ફૂટેલા ફટાકડા શોધતાં ફરવું છે. વેકેશન પત્યા પછી બધી ગમ્મતો દોસ્તોને કહેવા… મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે.

કેટલીયે ભારે જવાબદારીઓના બોજ કરતાં , પીઠ પર દફતરનો બોજ વગાડવો છે. ગમે તેવી ગરમીમા એરકંડીશન્ડ ઓફીસ કરતાં , પંખા વીનાના વર્ગમાં બારી ખોલીને બેસવું છે. કેટલીયે તૂટ્ફૂટ વચ્ચે ઓફીસની આરામદાયક ખુરશી કરતાં , બે ની બાંકડી પર ત્રણ દોસ્તોએ બેસવું છે. બચપણ પ્રભુની દેણ છે તુકારામના એ અભંગનો અર્થ હવે થોડો સમજમાં આવવા માંડ્યો છે. એ બરાબર છે કે નહી તે સાહેબને પુછવા માટે… મારે ફરી એકવાર શાળાએ જવું છે.

નાનો હતો ત્યારે જલ્દી મોટા થવું હતું… આજે જયારે મોટો થયો છે કે “તૂટેલા સ્વપ્નો” અને “અધુરી લાગણીઓ” કરતા “તૂટેલા રમકડા” અને “અધૂરા હોમવર્ક” સારા હતા.. આજે સમજાય છે કે જયારે “બોસ” ખીજાય એના કરતા શાળા માં શિક્ષક “અંગુઠા” પકડાવતા હતા એ સારું હતું… આજે ખબર પડી કે ૧૦-૧૦ રૂપિયા ભેગા કરી ને જે નાસ્તાનો જે આનંદ આવતો હતો એ આજે “પીઝા” મા નથી આવતો… ફક્ત મારેજ નહી આપણે બધાને ફરી શાળાએ જવું છે.


Credits: Harsh Bavaliya, an amateur story teller.

લખડો ગાંડો

છોકરાં  બધાં વાંસે વાંસે ફરે. એક મોટી ઘીંઘ. લખડો આ શેરીમાં જાય તો છોકરા એ શેરીમાં જાય, ને લખ્ડો બીજી શેરીમાં જાય તો સૌ તેમાં જાય.

“લખડો ગાં…ડો! લખડો ગાં…ડો!” કરીને બધા લખડાને ખીજવે.

લખડો શું કામ ખિજાય? એ તો એની મેળે જવું હોય ત્યાં જાય,  ને આવવું હોય ત્યાં આવે.

લખડા નો વેશ ચીંથરિયો. ચીંથરાં ચીંથરાં બાંધીને મોટો ઝભ્ભો કરેલો, એ લખડો પેહેરે. એને જોઇને ગામનાં કૂતરાં ય ભસે. નાનાં છોકરાં તો એને જોઇને ઘરમાં સંતાઈ જાય. “ઓય બાપ રે! લખડો આવ્યો.”

રસ્તામાં જે પડયું હોય તે લખડો ઉપાડે. કોડી, બંગડી, કૂંચી, ભાંગેલું તાળું, સદી ગયેલું બુતાન, તૂટી ગયેલા કાચ ના હીરા, નાખી દીધેલા ડાબલાં – જે હાથ આવે તે લખડો ઉપાડે! ને પછી એક દોરીમાં બધાંને બાંધીને મોટો હાર કરીને પહેરે.

ગામ બધું એને ‘લખડા ગાંડા’ ને નામે ઓળખે. ગાંડા જેવોજ ખરો ને? બોલે તોયે ગાંડા જેવું, ચાલે તોયે ગાંડા જેવું; એનું બધું ગાંડું ગાંડું.

છોકરાં કાંકરા મારે, તો લખડો કાંકરા લઈને ચીન્દરીંએ બાંધે. છોકરાં કેહશે: “લખડો વાં…દરો! લાખડી વાં….દરી!” તો લખડો સામે હસે. છોકરાં કહે: “લખડઆ, કૂદકા માર જોઈએ?” તો લખડો કૂદકા મારે. કહે: “રોવા મંડ જોઈએ ? ” તો લખડો રોવા માંડે.

લખડા ને ઘરે નહિ ને બારે નહિ. જ્યાં ઉભા ત્યાં એનું ઘર, અને જ્યાં ઉભા ત્યાં એનું બાર. ઠામઠીંકરું તો હોય જ શાનું કે લખડા ને સાચવવું પડે? પંડ સાથે બધું આવ્યું.

ભૂખ લાગે તો લખડો કોઈને ત્યાં જઈને ઉભો રહે ને કહે: “ખાવા દેશો?” આપે તો ઠીક, નહિ તો બીજે ઘેર। પાંચ-સાત ઘર ફરે, મળે તેટલું ખાય, નહિતર ભૂખ્યો તો રહે જ. લખડાને વાસણમાં કોણ ખાવા આપે? લખડો કહેશે: “મારા હાથમાં આપો, હું એમ ને એમ ખાઈ જાઉં.” દાળ હાથમાં લે, રોટલા ય હાથમાં લે, ને ભાતેય હાથમાં લે.

વરસાદ આવે તો લખડો ક્યાંક ભીંત વાસે ઉભો રહે. શિયાળામાં ટાઢ વાય એટલે લખડો કૂતરાંની ભાઈબંધી કરે। ગાલૂડિયાંને ને કૂતરાને પાસે સુવડાવે. કૂતરા પણ એને બહુ હળેલા. લખડો માગી આણેલ રોટલામાંથી અડધો કૂતરાને આપે ને અડધો પોતે ખાય.

કોઈ કહેશે: “આવો ગાંડો તે કેવો?” ગાળો દઈએ તો કહેશે: “ભગવાન તમારું ભલું કરશે.” પગ બળતા હોય ને જોડા આપીએ તો કહેશે: “કોઈ ગરીબને આપજો – મારા પગ જ જોડા છે.”

પુરુષો તો બધા કામમાં હોય, એ લખડાની સામેય ક્યાંથી જુએ? ઘર આગળ લખડો બેઠો હોય ને પોતે ઘેર આવે તો કહેશે: “ત લખડા! અહિં કેમ બેઠો છે?” અમલદાર આવે તો પટાવાળાને કહેશે: “આ લખડાને કાઢો અહીંથી – આંટા મારે છે, તે માળો ચોર જેવો લાગે છે!” લખડો કહ્યા પેહલાંજ ઉભો થઈને ચાલ્યો જાય.

નવરાં બૈરાંઓ લખડાને બોલાવે અને પૂછપરછ કર્યા કરે: “લખડા! તું વાણીયો કે બ્રાહમણ?”

લખડો કહેશે: “આપણે તો એકેય જાત નહિ .”

“લખડા! અલ્યા, તું જેનું તેનું ખાય છે, તે વટલાય નહિ?”

“રોટલા તો બધાના સરખા જ છે ને? એમાં વાતાલવું’તું શું?”

“અલ્યા લખડા, આ વઘારણી ખાંડી દે; બે પૈસા આપીશ.”

લખડો કહેશે: “લાવો ને બાપુ! પૈસા નું શું કામ છે? એમ ને એમ ખાંડી આપતા ક્યાં દુઃખ પડે છે? પૈસા પાછો સાચવું ક્યાં? એ પૈસા તમારે ઘેર સારા.”

લખડો દિવસ આખો આંટા માર્યા કરે. કોઈ ગાય પૂંછડે પડી હોઈ તો એને ઉભી કરે, કોઈક બિચારી બકરી ને વાણીયો મારે તો લખડો હાથથી પંપાળીને એને રમાડે, કોઈ ચકલીનું બચ્ચું માલમાંથી હેઠે પડી જાય તો પાંજરાપોળમાં મૂકી આવે.

લખડો એવું એવું કરે, દિવસ આખો ચાલ્યો જાય. રાત પડે. લખડો ગામ બહાર ચાલ્યો જાય. દૂર દૂર નદીકાંઠે એક ભોંયરા જેવો ખાડો; એમાં જઈને લખડો બેસે. ભજન કરે ને ભગવાન ભજે.

ખરેખર, લખડો શું ગાંડો હશે?

– ગિજુભાઈ બધેકા

કોઈ ભુલો પડેલો આત્મા કેવો હોય તે જાણવું હોય તો આ વાર્તા કામ લાગે.

On the trail of a Real Programmer

This is one of hackerdom’s great heroic epics, free verse or no. In a few spare images it captures more about the aesthetics and psychology of hacking than all the scholarly volumes on the subject put together.

The Story of Mel

Maybe they do now,
in this decadent era of
Lite beer, hand calculators, and “user-friendly” software
but back in the Good Old Days,
when the term “software” sounded funny
and Real Computers were made out of drums and vacuum tubes,
Real Programmers wrote in machine code.
Not FORTRAN. Not RATFOR. Not, even, assembly language.
Machine Code.
Raw, unadorned, inscrutable hexadecimal numbers.
Directly.

Lest a whole new generation of programmers
grow up in ignorance of this glorious past,
I feel duty-bound to describe,
as best I can through the generation gap,
how a Real Programmer wrote code.
I’ll call him Mel,
because that was his name.

I first met Mel when I went to work for Royal McBee Computer Corp.,
a now-defunct subsidiary of the typewriter company.
The firm manufactured the LGP-30,
a small, cheap (by the standards of the day)
drum-memory computer,
and had just started to manufacture
the RPC-4000, a much-improved,
bigger, better, faster — drum-memory computer.
Cores cost too much,
and weren’t here to stay, anyway.
(That’s why you haven’t heard of the company,
or the computer.)

I had been hired to write a FORTRAN compiler
for this new marvel and Mel was my guide to its wonders.
Mel didn’t approve of compilers.

“If a program can’t rewrite its own code”,
he asked, “what good is it?”

Mel had written,
in hexadecimal,
the most popular computer program the company owned.
It ran on the LGP-30
and played blackjack with potential customers
at computer shows.
Its effect was always dramatic.
The LGP-30 booth was packed at every show,
and the IBM salesmen stood around
talking to each other.
Whether or not this actually sold computers
was a question we never discussed.

Mel’s job was to re-write
the blackjack program for the RPC-4000.
(Port? What does that mean?)
The new computer had a one-plus-one
addressing scheme,
in which each machine instruction,
in addition to the operation code
and the address of the needed operand,
had a second address that indicated where, on the revolving drum,
the next instruction was located.

In modern parlance,
every single instruction was followed by a GO TO!
Put that in Pascal’s pipe and smoke it.

Mel loved the RPC-4000
because he could optimize his code:
that is, locate instructions on the drum
so that just as one finished its job,
the next would be just arriving at the “read head”
and available for immediate execution.
There was a program to do that job,
an “optimizing assembler”,
but Mel refused to use it.

“You never know where it’s going to put things”,
he explained, “so you’d have to use separate constants”.

It was a long time before I understood that remark.
Since Mel knew the numerical value
of every operation code,
and assigned his own drum addresses,
every instruction he wrote could also be considered
a numerical constant.
He could pick up an earlier “add” instruction, say,
and multiply by it,
if it had the right numeric value.
His code was not easy for someone else to modify.

I compared Mel’s hand-optimized programs
with the same code massaged by the optimizing assembler program,
and Mel’s always ran faster.
That was because the “top-down” method of program design
hadn’t been invented yet,
and Mel wouldn’t have used it anyway.
He wrote the innermost parts of his program loops first,
so they would get first choice
of the optimum address locations on the drum.
The optimizing assembler wasn’t smart enough to do it that way.

Mel never wrote time-delay loops, either,
even when the balky Flexowriter
required a delay between output characters to work right.
He just located instructions on the drum
so each successive one was just past the read head
when it was needed;
the drum had to execute another complete revolution
to find the next instruction.
He coined an unforgettable term for this procedure.
Although “optimum” is an absolute term,
like “unique”, it became common verbal practice
to make it relative:
“not quite optimum” or “less optimum”
or “not very optimum”.
Mel called the maximum time-delay locations
the “most pessimum”.

After he finished the blackjack program
and got it to run
(“Even the initializer is optimized”,
he said proudly),
he got a Change Request from the sales department.
The program used an elegant (optimized)
random number generator
to shuffle the “cards” and deal from the “deck”,
and some of the salesmen felt it was too fair,
since sometimes the customers lost.
They wanted Mel to modify the program
so, at the setting of a sense switch on the console,
they could change the odds and let the customer win.

Mel balked.
He felt this was patently dishonest,
which it was,
and that it impinged on his personal integrity as a programmer,
which it did,
so he refused to do it.
The Head Salesman talked to Mel,
as did the Big Boss and, at the boss’s urging,
a few Fellow Programmers.
Mel finally gave in and wrote the code,
but he got the test backwards,
and, when the sense switch was turned on,
the program would cheat, winning every time.
Mel was delighted with this,
claiming his subconscious was uncontrollably ethical,
and adamantly refused to fix it.

After Mel had left the company for greener pa$ture$,
the Big Boss asked me to look at the code
and see if I could find the test and reverse it.
Somewhat reluctantly, I agreed to look.
Tracking Mel’s code was a real adventure.

I have often felt that programming is an art form,
whose real value can only be appreciated
by another versed in the same arcane art;
there are lovely gems and brilliant coups
hidden from human view and admiration, sometimes forever,
by the very nature of the process.
You can learn a lot about an individual
just by reading through his code,
even in hexadecimal.
Mel was, I think, an unsung genius.

Perhaps my greatest shock came
when I found an innocent loop that had no test in it.
No test. None.
Common sense said it had to be a closed loop,
where the program would circle, forever, endlessly.
Program control passed right through it, however,
and safely out the other side.
It took me two weeks to figure it out.

The RPC-4000 computer had a really modern facility
called an index register.
It allowed the programmer to write a program loop
that used an indexed instruction inside;
each time through,
the number in the index register
was added to the address of that instruction,
so it would refer
to the next datum in a series.
He had only to increment the index register
each time through.
Mel never used it.

Instead, he would pull the instruction into a machine register,
add one to its address,
and store it back.
He would then execute the modified instruction
right from the register.
The loop was written so this additional execution time
was taken into account —
just as this instruction finished,
the next one was right under the drum’s read head,
ready to go.
But the loop had no test in it.

The vital clue came when I noticed
the index register bit,
the bit that lay between the address
and the operation code in the instruction word,
was turned on —
yet Mel never used the index register,
leaving it zero all the time.
When the light went on it nearly blinded me.

He had located the data he was working on
near the top of memory —
the largest locations the instructions could address —
so, after the last datum was handled,
incrementing the instruction address
would make it overflow.
The carry would add one to the
operation code, changing it to the next one in the instruction set:
a jump instruction.
Sure enough, the next program instruction was
in address location zero,
and the program went happily on its way.

I haven’t kept in touch with Mel,
so I don’t know if he ever gave in to the flood of
change that has washed over programming techniques
since those long-gone days.
I like to think he didn’t.
In any event,
I was impressed enough that I quit looking for the
offending test,
telling the Big Boss I couldn’t find it.
He didn’t seem surprised.

When I left the company,
the blackjack program would still cheat
if you turned on the right sense switch,
and I think that’s how it should be.
I didn’t feel comfortable
hacking up the code of a Real Programmer.

— —
[indirectly, from the book Real Men Don’t Eat Quiche] A particular sub-variety of hacker: one possessed of a flippant attitude toward complexity that is arrogant even when justified by experience. The archetypal Real Programmer likes to program on the bare metal and is very good at same, remembers the binary opcodes for every machine he has ever programmed, thinks that HLLs are sissy, and uses a debugger to edit his code because full-screen editors are for wimps. Real Programmers aren’t satisfied with code that hasn’t been tuned into a state of tenseness just short of rupture. Real Programmers never use comments or write documentation: “If it was hard to write”, says the Real Programmer, “it should be hard to understand.” Real Programmers can make machines do things that were never in their spec sheets; in fact, they are seldom really happy unless doing so. A Real Programmer’s code can awe with its fiendish brilliance, even as its crockishness appalls. Real Programmers live on junk food and coffee, hang line-printer art on their walls, and terrify the crap out of other programmers — because someday, somebody else might have to try to understand their code in order to change it. Their successors generally consider it a Good Thing that there aren’t many Real Programmers around any more.

Source: http://catb.org/jargon/html/story-of-mel.html

જો ભગવાનના ઘરમાં રેફ્રિજરેટર હોત તો…

જો ભગવાનના ઘરમાં રેફ્રિજરેટર હોત તો ચોક્કસ એની ઉપર એ આપણા ફોટાવાળી ફ્રેમ રાખત !
જો ભગવાન પાકીટ રાખતો હોત તો ખાતરીપૂર્વક કહું છું કે એમાં આપણો નાનકડો ફોટો એ જરૂર રાખત !

દરેક વસંતઋતુએ એ આપણને હજારો ફૂલોનો ગુલદસ્તો શું કામ મોકલે છે ?
રોજ સવારે એ સૂરજને મોકલીને રાતનો અંધકાર શું કામ દૂર કરે છે ?
અમૃતધારા જેવી વર્ષાને દર વરસે એ ધરતી પર શું કામ મોકલે છે ?

જ્યારે જ્યારે આપણે સાચા દિલથી પ્રાર્થના કરીએ છીએ ત્યારે એ સાંભળે જ છે. શું કામ ?
અને એણે બનાવેલા આટલા મોટા વિશ્વમાં એ ગમે ત્યાં રહી શક્યો હોત પણ રહેવાની જગ્યા તરીકે એણે આપણું હૃદય જ શું કામ પસંદ કર્યું ? શું કામ ?!
અરે, એટલા માટે કે એ આપણો દીવાનો છે. આપણી પાછળ પાગલ છે. આપણી સાથે તાલ મિલાવવા માટે એ અધીરો છે.

અને આમેય ભગવાને આપણને બનાવ્યા ત્યારે એવું વચન તો નહોતું જ આપ્યું કે આપણને દુ:ખ વગરના દિવસો જ આપશે ! એવું તો નહોતું કહ્યું કે હાસ્ય આપશે પણ ઉદાસી નહીં આપે કે રાત વગરના જ દિવસો આપશે. પણ એવું વચન જરૂર આપ્યું હતું કે જો દુ:ખ આપશે તો એ સહન કરવાની શક્તિ તેમજ હિંમત આપશે, જો ઉદાસીનતા આપશે તો ખુશી પણ આપશે જ, નિરાશાનાં આંસુ આપશે તો આશાનું સ્મિત પણ જોડે આપશે. અને અંધકારભરી રાત્રિ આપશે તો તારા, ચંદ્ર અને નહીં તો દીવડાનો પ્રકાશ જરૂરથી આપશે જ આપશે !

Original:

If God had a refrigerator, your picture would be on it.
If He had a wallet, your photo would be in it.

He sends you flowers every spring.
He sends you a sunrise every morning.
Whenever you want to talk, He listens.
He can live anywhere in the universe, but He chose…your heart.

Face it, friend – He is crazy about you!
God didn’t promise days without pain, laughter without sorrow, sun without rain, but He did promise strength for the day, comfort for the tears, and light for the way.

ગુજરાતી ભાવાનુવાદ: ડૉ. આઈ. કે. વિજળીવાળા

The Fable of The Valley of Clouds

Let me show you a place,
        not many have seen.
For I come from a land,
        not many have been.

Somewhere in the mountains,
        a valley unfolds.
Its beauty lies,
        in the myriad clouds it holds.

The Valley of Clouds

The clouds come from near and far,
        but once in the valley, they forget who they are.
They forget to climb, and begin to crawl.
        They forget to flow and begin to fall.

The valley is a trap so sly,
        it tricks the clouds to leave the sky.
There’s a lesson in this tale
        from the prisoners of this jail.

        “The cloud in each of us is dying,
because the valley of our attachments keep us from flying.”

— —
Poem Credits: Nitin Das.
(Valley of Clouds shown is a beautiful valley situated in the Himalayas. In the mornings, the valley gets filled up with a sea of clouds. The clouds cover the forest, mountains and villages in a blanket of white. It’s a beautiful symphony orchestrated by nature.)